Copy
Als webpagina openen
19 mei 2020
Crowdsourcing maakt zeventiende-eeuwse kranten op Delpher beter doorzoekbaar


Vrijwilligers Meertens Instituut tikken zo'n 18 miljoen woorden handmatig over 
Op Delpher, de website met historisch Nederlandse publicaties, is vanaf vandaag de transcriptie van 6000 Nederlandstalige kranten uit de 17e eeuw en een deel van de Tweede-Wereldoorlogskranten doorzoekbaar. Vrijwilligers hebben de afgelopen vijf jaar de krantenartikelen handmatig overgetikt en daarna het resultaat nog eens gecorrigeerd. Het crowdsourcingproject is uitgevoerd als samenwerking tussen de KB, de nationale bibliotheek van Nederland, en het Meertens Instituut, onder leiding van senior-onderzoeker Nicoline van der Sijs.

De totstandkoming van deze aanwinst was een monsterklus: ruim 200 vrijwilligers van het Meertens Instituut hebben de afgelopen vijf jaar zo’n 6000 kranten, met maar liefst 18 miljoen woorden handmatig overgetikt. Dankzij dit monnikenwerk kunnen gebruikers van Delpher voortaan veel gemakkelijker informatie vinden over bijvoorbeeld wolven of epidemieën in de zeventiende eeuw en over de vele gevechtshandelingen in binnen- en buitenland. Of ze kunnen nazoeken  welke producten uitgevers, makelaars en kwakzalvers in advertenties aanboden.

Geschiedenis van de krant
In Nederland worden er al vele eeuwen kranten uitgegeven. Zo verscheen de oudste Nederlandstalige krant op 14 juni 1618, de eerste concurrent zag al begin 1619  het licht. De kranten, met vers nieuws uit binnen- en buitenland, waren onmiddellijk een succes. De daaropvolgende jaren rolden nieuwe titels van de pers en de verschijningsregelmaat werd opgevoerd van wekelijks naar uiteindelijk dagelijks. 

Computertechnologie en oude schriften
Al die zeventiende-eeuwse kranten stonden al geruime tijd op Delpher, tot nu toe waren ze echter niet tot nauwelijks doorzoekbaar. De computertechnologie waarmee de kranten automatisch waren gelezen, kon namelijk niet overweg met de oude schriften waarin de kranten waren gezet: het gotische schrift en later een Romeins schrift dat afwijkt van het moderne. Als gevolg hiervan werden de meeste woorden die gebruikers in de oude kranten zochten, niet gevonden en áls een woord werd gevonden, stond er meestal iets anders in het origineel. 

Crowdsourcing
Mensen kunnen, anders dan de computer, wél overweg met de oude schriften en het archaïsche taalgebruik. Om de toegankelijkheid van de kranten te vergroten, hebben de KB en het Meertens Instituut daarom vijf jaar geleden een crowdsourcingproject opgezet. Op het Meertens Instituut is een speciale applicatie gebouwd, via welke vrijwilligers de tekst handmatig konden transcriberen. Uiteindelijk hebben meer dan tweehonderd vrijwilligers een steentje aan dit enorme karwei bijgedragen. 

Doorzoek de collectie
De doorzoekbare 17-eeuwse krantencollectie is vanaf vandaag te vinden via www.delpher.nl/kranten
 
Over de KB
De KB is de nationale bibliotheek van Nederland. We verzamelen, bewaren en delen alle publicaties uit en over Nederland. Met onze (digitale) collecties en onze expertise brengen we mensen in aanraking met de kracht van het geschreven woord. Zo willen we iedereen de mogelijkheid bieden om te lezen, te leren of onderzoek te doen en zich daardoor verder te ontwikkelen. Dit doen we samen met onze erfgoedpartners, de openbare bibliotheken en wetenschappelijke instellingen. Zo dragen we bij aan een slimmer, vaardiger en creatiever Nederland. 
www.kb.nl
Over het Meertens Instituut
Het Meertens Instituut is een onderzoeksinstituut dat zich bezighoudt met de bestudering en documentatie van Nederlandse taal en cultuur. Centraal staan de verschijnselen die het alledaagse leven in onze samenleving vormgeven. Het Meertens Instituut is onderdeel van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.
www.meertens.knaw.nl
Noot aan de redactie, niet voor publicatie

Meer informatie is te verkrijgen bij Nicoline van der Sijs: post@nicolinevdsijs.nl
 
Website Meertens Instituut
E-mail
LinkedIn
Twitter
Facebook
Instagram

Meertens Instituut
Oudezijds Achterburgwal 185
1012 DK Amsterdam

Postbus 10855
1001 EW Amsterdam

meertens.knaw.nl
info@meertens.knaw.nl
Tel. 020 - 462 85 00