Copy
Als webpagina openen
25 januari 2021
Viraal Nederland
Taal en cultuur van de eerste golf
Met Viraal Nederland brengt het Meertens Instituut een eerste verkenning van talige en culturele gevolgen van de coronapandemie 
De coronapandemie overspoelde in het voorjaar van 2020 ook Nederland. Onderzoekers van het Meertens Instituut trokken er meteen op uit, al was het maar via het beeldscherm, om ‘het dagelijks leven op zijn kop’ te onderzoeken en documenteren. Centraal staat de vraag: Hoe wordt talig en cultureel vorm en inhoud gegeven aan het nieuwe normaal?
‘Tebbie nou op je muil joh?’
Mensen stonden in de supermarkt voor lege schappen, zagen het uitverkochte toiletpapier vervolgens verschijnen in memes op social media. Er was collectief applaus voor zorgmedewerkers, Koningsdag werd als Woningsdag thuis gevierd. Wantrouwen en complotdenken culmineerden in brandende G5-zendmasten. 
Terwijl het coronavirus het dagelijks leven nog steeds in zijn greep heeft, laat Viraal Nederland zien dat de eerste golf een tijd was van paradoxen en contrasten. Gevoelens van eenzaamheid werden gedeeld op Coronagedicht.nl, terwijl het gebruik van dialect in internationaal georiënteerde steden als Eindhoven en Rotterdam juist verbondenheid opriep. Zoals alle rituelen, gingen ook coronarituelen gepaard met zowel solidariteit als uitsluiting. Virale memes zorgden voor een lach op de social media, maar fake news deed er evengoed de ronde. Gebarentaal stond onverwacht in de aandacht, bij de naam Irma weet iedereen wie er bedoeld wordt. Ook de manier waarop de Black Lives Matter-beweging zijn idealen uitdraagt, staat niet los van corona, zo laat Viraal Nederland zien.

Typisch Nederlands?
Met de stereotype opvatting dat de manier waarop in ons land wordt omgegaan met het coronavirus ‘typisch Nederlands’ zou zijn, rekent Viraal Nederland af. Wat de coronapandemie de wereld leert, is hoezeer verschillen in achtergrond, opleiding, wereldbeeld, welvaart en gezondheid de mogelijkheden en onmogelijkheden om goed door deze crisis te komen bepalen. Ondertussen is Nederland alweer minstens een coronagolf verder, een golf waarop ook taal en cultuur alweer zijn meegesurft. Taal en cultuur blijven altijd en overal in ontwikkeling, maar de richting daarvan wordt door de omstandigheden bepaald. Geestes- en cultuurwetenschappelijk onderzoek kan daarom evenzeer een kompas bieden in de omgang met het virus als de virologie en de epidemiologie.

Viraal Nederland. Taal en cultuur van de eerste golf
Marc van Oostendorp & Simone Wolff, red.
Uitgeverij Sterck & De Vreese
144 pagina's, €17,50
ISBN: 9789056157241
Beeld | Super Nurse door FAKE
FAKE schilderde Super Nurse een paar dagen na het begin van de intelligente lockdown op een muur van de NDSM-werf in Amsterdam en zette vervolgens een foto van het kunstwerk op Instagram. De boodschap was duidelijk: in tijden van corona zijn de zorgmedewerkers onze superhelden. Super Nurse ging viral.

Contact | Simone Wolff, communicatie Meertens Instituut, 06 3039 0845 of simone.wolff@meertens.knaw.nl
Website Meertens Instituut
E-mail
LinkedIn
Twitter
Facebook
Instagram

Meertens Instituut
Oudezijds Achterburgwal 185
1012 DK Amsterdam

Postbus 10855
1001 EW Amsterdam

meertens.knaw.nl
info@meertens.knaw.nl
Tel. 020 - 462 85 00