Copy

VMBN & Wetenschap Nieuwsbrief

VMBN & Wetenschap - november 2020

Hierbij ontvang je de maandelijkse nieuwsbrief 'VMBN & Wetenschap', waarmee de wetenschapscommissie van de VMBN je op de hoogte houdt van relevant wetenschappelijk onderzoek op het gebied van mindfulness-based programs.

Dit bericht is ook te lezen op de VMBN-website. De nieuwsbrief ‘VMBN & Wetenschap’ is tevens het medium waarlangs deelnemers worden geworven voor – door de VMBN-wetenschapscommissie goedgekeurd – weten-schappelijk onderzoek. 

In deze wetenschapsnieuwsbrief door omstandigheden geen bespreking van een wetenschappelijk artikel. Maar wel: een interview met Anne Speckens, hoogleraar psychiatrie, mindfulnesstrainer, en directeur van het Centrum voor Mindfulness aan het Radboud UMC.
 

Een interview met Anne Speckens

Geschreven door Johan Karremans
Geredigeerd door Barbara Doeleman-van Veldhoven en Marleen ter Avest
 

Deze keer een interview met Anne Speckens. Anne is hoogleraar psychiatrie, mindfulnesstrainer, en directeur van het Centrum voor Mindfulness aan het Radboud UMC. Wat zijn voor haar prangende onderzoeksvragen en wat is voor mindfulnesstrainers het belang van kennis van de boeddhistische wortels van mindfulness? Het komt in dit interview allemaal ter sprake.


Als directeur van het Centrum voor Mindfulness ben je betrokken bij veel onderzoek naar mindfulness. Is er een onderzoek dat er voor jou uitspringt?

“Er komt direct wel iets bij me op, maar wat nu heel actueel is, is een studie die we doen naar een MBSR crisisprogramma voor Covid 19-frontlinewerkers. We vergelijken twee online interventies, een waarin deelnemers het programma in hun eigen tijd kunnen volgen, en een waarbij ze ook via video-conferencing interactie met andere zorgmedewerkers hebben, begeleid door een trainer. Of dit verschil uitmaakt is belangrijk om te weten voor de grootschalige implementatie van dit soort programma’s. Er is veel belangstelling voor onder verplegers, artsen, laboranten, en managers. We hopen dat mindfulness deze groep kan ondersteunen, niet alleen in het voorkomen van psychische klachten, maar nog belangrijker nu, in het volhouden. We hopen dat het programma dus bijdraagt aan duurzame inzetbaarheid.”

Wat kwam er eigenlijk als eerste in je op?

“Dat was een kleine studie, in samenwerking met sociale milieukunde aan de Radboud Universiteit. Ze hadden het project ‘Het Pad’ opgezet, waarbij mensen werden uitgenodigd om van Millingen naar de Noordzee te lopen, zo dicht mogelijk langs de rivier. Je eigen pad vinden en als er obstakels zijn, die overwinnen, als een metafoor voor het leven. In onze studie hebben we mensen die bij ons een mindfulnesstraining hadden gedaan, meegenomen op deze wandelingen. Tijdens de wandelingen rapporteerden deelnemers meerdere malen per dag hun stemming en hoe mindful ze waren.
Wat we vonden is dat vooral positieve gevoelens werden versterkt gedurende de wandelingen, en dat deze positieve gevoelens op hun beurt deelnemers meer mindful maakten. Wandelen lijkt er dus voor te zorgen dat je in een opwaartse spiraal terecht komt waarin positieve gevoelens en mindfulness elkaar versterken. Wat ik zo leuk vind aan deze studie, is dat het mindfulness met de natuur verbindt en met lichamelijke activiteit, en dat de deelnemers er veel baat bij hadden. Overigens, toen ik een subsidieaanvraag indiende om dit verder te onderzoeken, gaf de zorgverzekeraar aan: ‘Voor dit soort dingen gaan we natuurlijk niet betalen!’”

Je hebt persoonlijk veel ervaring met mindfulness, en je hebt veel trainingen gegeven. Hebben je onderzoeksresultaten je echt nieuwe inzichten gegeven over mindfulness?  

“Jazeker! Ik zal twee voorbeelden geven.
In een studie onder depressieve patiënten vonden we dat mindfulnesstraining met name bijdraagt aan het vermeerderen van positieve gevoelens; dit effect bleek veel sterker dan de afname in negatieve gevoelens. Dat hadden we niet verwacht, maar het heeft belangrijke implicaties voor hoe je een mindfulnesstraining geeft aan deze groep. Je moet misschien veel meer stil staan bij positieve gebeurtenissen in de training.
Een ander voorbeeld zijn de bevindingen van een studie met patiënten met een bipolaire stoornis. We vonden een toename van depressieve klachten in de derde week van de training, nadat naar aanleiding van de plezierige gebeurtenissen was stilgestaan bij gedachten die mensen hebben bij een manische episode. De herinneringen aan de manie waren vaak helemaal niet plezierig, maar juist pijnlijk en traumatisch. Op basis van deze bevindingen hebben we het protocol van de training voor deze doelgroep veranderd.
Dit zijn denk ik mooie voorbeelden van het scientist-practitioner-model, waarbij je als wetenschapper nadenkt over de dingen die je observeert en meemaakt in de praktijk, en op basis daarvan hypotheses formuleert. De resultaten van het onderzoek worden vervolgens weer geïntegreerd in de behandeling.

Je geeft cursussen boeddhistische psychologie en bent heel geïnteresseerd in de boeddhistische achtergrond van mindfulness. Is dit noodzakelijke kennis voor trainers om een goede mindfulnesstrainer te zijn?  

Ja! Het is geen noodzakelijke kennis voor deelnemers, het mooie van de training is dat die zo is opgezet dat het juist toegankelijk is voor iedereen. Maar voor trainers is het wel goed om bekend te zijn met de wortels van mindfulness, en bijvoorbeeld ook enige kennis te hebben van de Brahmaviharas. Het is op z’n minst behulpzaam, en geeft verdieping.

Het is behulpzaam, maar kun je zonder deze kennis geen goede trainer zijn?

Nee, ik denk het niet. Als je mindfulnesstraining geeft, moet je ook weten waar het vandaan komt. Je kunt het pas goed toepassen als je dat ook begrijpt, anders blijft het te oppervlakkig. Die kennis resoneert mee als je de training geeft, wat de effectiviteit ten goede komt. Niet alleen de boeddhistische wortels overigens, maar ook de cognitief-gedragstherapeutische. Hoe dan ook, of je het nu zoekt in het boeddhisme, of in de Westerse filosofie zoals het stoïcisme, ik zou als mindfulnesstrainer altijd blijven streven naar verdieping. Uiteindelijk gaat het over levenskunst. Die ontwikkel je voortdurend, en dat komt ten goede aan de rijpheid van jou als trainer.

Mmm… Ik zal je boeddhistische cursus eens komen volgen binnenkort.

Je bent van harte welkom!

Is er nog een prangende vraag waar je antwoord op zou willen hebben vanuit je onderzoek?

Er zijn talloze prangende vragen. Het leuke van onderzoeker zijn is dat je steeds op nieuwe vragen komt, dat stopt niet. Wat ik graag zou willen ontwikkelen en bestuderen in de komende jaren zijn retraiteformats voor mensen met psychische klachten, voor wie retraites risico met zich mee kunnen brengen. Het zou mooi zijn als we retraites zo kunnen inkleden dat ze ook voor deze populatie toegankelijk zijn. En een andere vraag betreft de negatieve effecten van mindfulness. In het onderzoek naar bipolaire stoornis vragen we daar expliciet naa,r waardoor mensen dat beter rapporteren. De eventuele negatieve effecten van mindfulness, wanneer en bij wie deze zich voordoen, dat is echt nog onontgonnen terrein.

Deel Deel
Tweet Tweet
Deel Deel
Deel Deel



Science is truly the best weapon in the fight for greater public adoption of meditation.

Dan Harris

 
Facebook
Website
Email
LinkedIn
Copyright © 2020 VMBN, All rights reserved.


Wilt u zich afmelden voor de nieuwsbrief, stuur dan een mailtje naar info@vmbn.nl







This email was sent to <<Email Address>>
why did I get this?    unsubscribe from this list    update subscription preferences
VMBN · Parkzoom 13 · Nijmegen, Gelderland 6525 PC · Netherlands