Copy

VMBN & Wetenschap Nieuwsbrief

VMBN & Wetenschap nieuwsbrief - november 2019

Hierbij ontvang je de maandelijkse nieuwsbrief 'VMBN en Wetenschap' waarin de wetenschapscommissie van de VMBN relevant wetenschappelijk onderzoek op het gebied van mindfulness-based programs zal beschrijven.

Dit bericht is ook hier te lezen. De nieuwsbrief ‘VMBN & Wetenschap’ zal tevens het medium worden waarlangs deelnemers worden geworven voor – door de VMBN wetenschapscommissie goedgekeurd- wetenschappelijk onderzoek. 

In deze wetenschapsnieuwsbrief lees je over:
  1. Mindfulness in Organisaties 
  2. McMindfulness: een ongemakkelijke waarheid?

Mindfulness in Organisaties 

Geschreven door: Wendy Kersemaekers, PhD.
Geredigeerd door Barbara Doeleman-van Veldhoven

Recent zijn 60 artikelen gepubliceerd in Current Opinion in Psychology over de stand van zaken rondom mindfulness en de wetenschappelijke onderbouwing daarvan.

Eén daarvan gaat over mindfulness in organisaties. Wat weten we daarover, hoe goed is dit wetenschappelijk onderbouwd, en wat weten we nog niet. Ook bevat het artikel een opinie over hoe mindfulness optimaal benut kan worden in organisaties.

Running too far ahead? Towards a broader understanding of mindfulness in organisations. S. Rupprecht, W. Koole, M. Chaskelson, C. Tamdjidi, M. West. Current Opinion in Psychology 2019, 28:32-36.


Wat weten we, en wat nog niet

 

Mindfulness trainingen in organisaties zijn vaak aanpassingen op de MBSR-training, of zijn programma’s gebaseerd op bijvoorbeeld emotionele intelligentie of boeddhistische filosofie. Ze variëren vaak in lengte en intensiteit, en hoe de trainingen gegeven worden (live of via internet/apps). Verschillende trainingen zijn ontwikkeld voor specifieke doelgroepen zoals voor leidinggevenden of voor teams. Informele oefeningen richten zich dan op specifieke werkzaamheden in de werksetting als ‘mindful e-mailen’ en ‘mindful communicatie’. 

Er is inmiddels voldoende wetenschappelijke evidentie dat mindfulness training effectief is in het reduceren van stress bij werknemers, hoewel kwaliteit van een aantal studies niet optimaal is. 

Over de effecten van mindfulness training op werk-gerelateerde uitkomsten zoals leiderschap, pro-sociaal gedrag en productiviteit, is veel minder bekend. In de context van leiderschap wordt mindfulness wel geassocieerd met authenticiteit, bescheidenheid, welbevinden van werknemers en betere kwaliteit van de leidinggevende-werknemer interacties. Mindfulness lijkt geassocieerd met meer empathie en compassie op de werkvloer, maar bevindingen op het gebied van individuele en team prestaties zijn niet helemaal eenduidig. Al met al zijn er nog maar weinig goede interventie-studies gedaan naar effecten van mindfulness op deze werk-gerelateerde uitkomsten. Hier lijkt de trainingspraktijk in de werksetting vooruit te lopen op de wetenschappelijke evidentie. 
 

Mindfulness in de context van organisaties

 

Het is belangrijk om ons af te vragen waarom mindfulness vaardigheden tot veranderingen in werk-specifieke uitkomsten zouden leiden. En ook om te begrijpen hoe ontwikkeling van mindfulness op individueel niveau kan bijdragen aan meer mindfulness op team en organisatie niveau. 

Individuele mindfulness in organisaties komt neer op het toepassen van mindfulness vaardigheden in de werksetting, ook wel benoemd als ‘zijn terwijl je doet.’ Als meerdere teamleden mindfulness-vaardigheden ontwikkelen kan dit leiden tot minder conflicten, betere relaties en bewustwording van problemen in werkprocessen. Dit kan mogelijk leiden tot betere team prestaties. 

Maar er is meer: team-mindfulness. Hiermee wordt bedoeld het regelmatig, gezamenlijk en zonder oordeel aandacht besteden aan team ervaringen, onderliggende doelen, taken, rollen, en structuren. Dit leidt tot een gezamenlijk bewustzijn van doelen, prestaties, processen, team klimaat en problemen. Uitgebreid onderzoek naar team reflexiviteit laat zien dat teams door dit langdurig gezamenlijk bewustzijn beter in staat zijn effectief te functioneren. Dit is dus wat anders dan individuele mindfulness, maar kan wel gestimuleerd worden door individuele mindfulness. 

De auteurs stellen dat interventies die zich richten op individuele mindfulness, én team- of zelfs organisatie-mindfulness, het meest effectief zullen zijn. 

Daarnaast kan mindful en compassievol leiderschap de creativiteit en effectiviteit van het functioneren van teams bevorderen. Er zijn onderzoeken waaruit blijkt dat compassievol leiderschap de juiste condities schept voor altruïsme, intrinsieke motivatie, risico’s durven nemen, bespreekbaar maken van fouten, zorgen en problemen, en een cultuur van optimisme, effectiviteit en cohesie in teams.

 

Bredere programma’s en trainer kwalificaties

 

Het bevorderen van mindfulness op team en/of organisatieniveau vraagt om bredere programma’s dan de MBSR training, die door specifiek daartoe opgeleide trainers aangeboden dienen te worden, of in samenwerking met iemand die de verbinding kan maken tussen individuele mindfulnesstraining en de dynamiek in teams en organisaties. Daarbij dienen de kwalitficaties van de trainer afgestemd te zijn op het doel van de training. Als dit bijvoorbeeld het bevorderen van teameffectiviteit is, zijn kwalificaties van zowel een mindfulnesstrainer als die van een teamleider of coach nodig. Als dit stressreductie is, kan een mindfulnesstraining voorafgegaan worden door een evaluatie van veroorzakers van stress, en kan bekeken worden of er andere organisatie-interventies nodig zijn naast de mindfulnessinterventie. In het artikel wordt gesuggereerd om een speciaal competentie kader voor mindfulnesstrainers in organisaties te ontwikkelen. 

 

Concluderend

Samengevat sturen de auteurs in dit artikel aan op het ontwikkelen van programma’s die individuele mindfulness en team- en organisatie-mindfulness integreren. Hierbij wordt aangemerkt dat voor het bestaan en ontwikkelen van deze concepten nog weinig wetenschappelijke onderbouwing is. Van ons als mindfulnesstrainers en onderzoekers op het gebied van mindfulness vraagt dit om bescheidenheid, zodat we geen loze beloftes doen door te suggereren dat mindfulness de oplossing biedt voor alle problemen in organisaties. Alleen op deze manier kunnen we deze veelbelovende toepassing van mindfulness in organisaties tot zijn recht laten komen.

(Toevoeging, niet uit artikel) …Dit zorgt er meteen ook voor dat we mindfulness niet laten verworden tot het ‘nieuwe gereedschap van het kapitalisme om mensen kalm en gedwee te houden’ (aldus Purser, Mc mindfulness 2019). 

McMindfulness: een ongemakkelijke waarheid?

Geschreven op persoonlijke titel door Martin van Boxtel, arts / universitair hoofddocent, Vakgroep Psychiatrie en Neuropsychologie, Maastricht University, Lid wetenschapscommissie VMBN

Ronald Purser (2019). McMindfulness: How Mindfulness Became the New Capitalist Spirituality. Repeater Books (paperback / e-Book). [Een NL versie is in aantocht.]

Het zal u waarschijnlijk niet zijn ontgaan dat het boek ‘McMindfulness’ van Ron Purser onlangs het licht zag. Op 20 september j.l. verscheen een interview met hem in de Volkskrant, met de veelzeggende titel “Kauwen op een rozijn helpt echt niet tegen uitbuiting en onderbetaling”. Op verschillende fora had hij al een voorschot genomen door zich kritisch uit te laten over de seculiere ‘mindfulnessbeweging’, die hij vooral beschouwt als exponent van het neoliberale gedachtengoed: een schadelijke vrije-marktideologie. Zijn thesis bestaat er met name uit dat de westerse cultivering van mindfulness verworden is tot een banale vorm van ‘kapitalistische spiritualiteit’, waarmee bedrijven en instituties (zoals scholen en overheden) de eigen verantwoordelijkheid voor verbetering van de samenleving hebben afgewenteld op het individu. Hierdoor zou ondanks de potentiëel bevrijdende werking van mindfulnessbeoefening op het persoonlijke vlak de oplossing voor grote maatschappelijke thema’s rond uitbuiting en sociale verantwoordelijkheid alleen maar verder achterop raken. De voorbeelden die hij geeft van het (in zijn ogen) ‘misbruik’ van mindfulness door corporate America (zoals Google, of Kentucky Fried Chicken) zijn behoorlijk beeldend en voor Europeanen vrij heftig.

Purser is hoogleraar management in de VS en is als praktiserend zen-boeddhist ingevoerd in het boeddhistische gedachtengoed. Dat juist hij met deze schijnbaar frontale aanval op de mindfulnesswereld naar buiten komt maakt dat een reactie uit het veld niet kan uitblijven. Zo reageerde Jamie Bristow van het Mindful UK Initiative op het OpenDemocracy platform met een genuanceerd betoog, waarin hij laat zien dat een pad naar persoonlijke ontwikkeling niet strijdig hoeft te zijn met de weg naar een betere wereld. Hiermee plaatst hij de polemische woorden van Purser in een meer vruchtbaar perspectief. Niettemin zijn de argumenten van Purser stof voor reflectie, ook voor de Nederlandse (en Vlaamse) trainers, reflectie op de rol van mindfulness in onze veranderende samenleving, en wellicht ook op het eigen trainerschap. Zoals ik laatst een collegatrainer en psychiater in een Skypegesprek met Purser hoorde opmerken: ik kan innerlijke ruimte geven aan je kritiek en daarmee andere mensen mogelijk weer beter helpen, dus: dankjewel voor je inzichten. Dat gebaar sprak ook Purser zichtbaar aan.

Eénzijdig veroordelen van wat Purser naar voren brengt doet mijns inziens geen recht aan zijn intenties. Ik nodig daarom iedereen uit om zijn boek te lezen, al was het maar om zelf een idee te kunnen vormen over de inhoud en om een eigen reactie te kunnen geven wanneer de man of zijn boek (weer eens) ter sprake komt. Purser is niet tegen waar mindfulness voor staat. Voor mij is de strekking van Purser’s betoog vooral een ‘inconvenient truth’, waar iedere trainer het hare of zijne uit kan halen.

Deel Deel
Tweet Tweet
Deel Deel
Deel Deel
Facebook
Website
Email
LinkedIn
Copyright © 2019 VMBN, All rights reserved.


Want to change how you receive these emails?
You can update your preferences or unsubscribe from this list.

Email Marketing Powered by Mailchimp