Copy
30 mei 2017 | Editie 34 | Zwart/Wit

“No person is completely wicked, just as no person is perfect. We are all grey”
Sweety Shinde

"Ik herken mezelf in Van Gogh's wanhoop" 
Als ze zich geïnspireerd voelt dan wordt haar werk een obsessie. Fotografe Sabrina van den Heuvel exposeert morgen op de Kunst Rai haar nieuwste werk met in de hoofdrol Vincent van Gogh. Een kunstenaar die haar niet alleen mateloos fascineerd, maar waarin ze een hoop gelijkenissen ontdekten.
COLUMN | Fatima Warsame 
Kun je feminist en moslim zijn? Kun je een hoofddoek dragen en een feminist zijn? Er zal snel nee worden gezegd op deze vraag, want een hoofddoek is toch een vorm van onderdrukking van de vrouw? Maar volgens journaliste Fatima Warsame is het antwoord op deze vragen niet zo zwart-wit. 
Lotte Dale
Elke week een ander thema, elke week een nieuwe foto van Lotte Dale. Deze week: Zwart/wit


Woman. Dat is jouw hokje.
Want je bent of een man of een vrouw. Gay of straight. Blond of Bruin. Het leven is zwart of wit, goed of fout, gelukkig of niet. We hebben zoveel keuzes en als we niet gelukkig zijn is er altijd een medicijn die ons van optie 1 naar optie 2 helpt. Want als zwart het niet is, dan zal wit de oplossing zijn.

Maar tussen zwart en wit zitten al die tinten grijs. Op dit moment hebben we op ons maatschappelijk palet al wat verschillende grijzen gemengd, maar nog altijd tekenen we harde zwarte lijnen en grote witte vlakken op ons canvas. De opties voor nuance is er, maar er voor kiezen voelt nog eng. Want al dat grijs, al die situaties die niet in een hokje te vatten zijn, hoe gebruiken we die als we niet begrijpen hoe? Of hoeven we het misschien niet te begrijpen?

Ondanks dat alle hokjes als een op maat gemaakte jas over je schouders glijden is jouw leven ook niet zwart of wit. Houd je soms die ene dag net iets minder van je lover dan normaal. Haat je soms die baan die ooit al je dromen leek waar te maken en voelt de toekomst als een diep gapend gat ondanks al die goed doordachte doelen. Want het leven doet niet aan zwart of wit, het leven komt in alle kleuren. En dat is soms niet te begrijpen, maar dat omarmen brengt wel een regenboog aan mogelijkheden.

"Ik herken mezelf in Van Gogh's wanhoop"

Bij Van Gogh denken we aan een explosie van kleur. Zijn diepblauwe sterrennachten en glooiende goudgele franse akkers zijn nog altijd een inspiratie voor velen. Zo ook voor fotograaf Sabrina van den Heuvel. Maar deze eigenzinnige vrouw besloot het over een hele andere boeg te gooien. In haar nieuwste project verenigen zich verschillende disciplines, woordkunst, mode en fotografie. En dat alles lekker tegendraads in zwart/wit...

SH: Ik wilde de eerste zijn die van Gogh als inspiratie of basis nam, maar zonder kleur. Hij staat natuurlijk bekend om zijn explosieve gebruik van kleur dus dit zorgde voor nogal wat reuring in de kunstwereld. Maar ik laat me nooit beïnvloeden door reacties van buitenaf, net zoals hij eigenlijk. Ik ben al een jaar bezig met Vincent en ik herken zo veel van hem in mezelf terug. Zijn wanhoop om erkend te worden bijvoorbeeld. Je kan jezelf helemaal gek maken doordat je continu gezien en geprezen wil worden als kunstenaar. Dat hebben wij wel echt gemeen.”

Van den Heuvels fascinatie voor de schilder ontstond door een ontmoeting met Edwin Becker, hoofdconservator van het Van Gogh Museum en modeontwerper Mattijs van Bergen, die zijn hele collectie gewijd had aan de kunstenaar.
SH: In mijn hoofd viel alles ineens op z’n plek. Ik kreeg toen zo’n sterk gevoel dat ik iets met Vincent moest gaan doen. Door hun verhalen en Mattijs’ werk zag ik wat een flamboyante persoonlijkheid van Gogh eigenlijk is en dat was zo’n inspiratie, dat ik het bijna een verslaving voor me werd. Nu is het werk af en staan we aan de vooravond van de tentoonstelling. Dat zou een moment van bezinning moeten worden, het is klaar, af. Ik benieuwd ben wat er dan met die obsessie van mij gebeurd. Misschien val ik wel in een zwart gat.

Morgen opent de KunstRai, een van de belangrijkste en grootste kunstbeurzen van Nederland en het werk van Van den Heuvel zal daar voor het eerst te zien zijn. Het is het moment waarop alles voor de kunstenares samenkomt. In haar zwart/wit fotos zijn de modellen gekleed in de stukken van Mattijs van Bergens Van Gogh collectie en ze fotografeerde ze in het voormalige woonhuis van de schilder Mesdag, dat onder het beheer valt van het Van Gogh museum. Een van haar modellen, Anne Bosveld, schreef begeleidende poëzie bij het visuele werk, wat het project tot een totaalconcept maakt dat al deze soorten kunst verenigd.

Samen met Anne en Edwin blikt Van den Heuvel terug op de afgelopen tijd die volledig in het teken stond van de overleden schilder.
Sabrina van den Heuvel: Ik heb heel veel luisterboeken geluisterd over Van Gogh. Misschien heel duf, maar het was ontzettend inspirerend. Qua werk heb ik me vooral gefocust op twee schilderijen. Met zonnebloemen en wortels. Als ik met zo’n project bezig ben, word ik ineens heel obsessief. Ik ging ineens hysterisch veel zonnebloemen kopen.
Anne Bosveld: Maar zo’n obsessie levert wel wat op.
SH: Ja, dat denk ik ook. Alle kunstenaars willen heel graag doorbreken, maar het lukt vaak niet zoals je dat wil. Ik herken dit gedrag in mezelf en in Van Gogh. Ik herken zijn wanhoop, die daardoor een obsessie kan worden. Als ik geen foto’s kan maken dan sterf ik gewoon.
AB: Je vindt geen enkele kunstenaar, die helemaal gelukkig is.
Edwin van Bergen: De noodzaak was bij van Gogh de manier. Hij schilderde ondanks de ziekte en hij had periodes, maar door het schilderen kon hij het leven weer aan. Het schilderen bood hem troost en hij zag het als een soort bevrijding.

SH: Zodra ik een shoot heb gehad zoals onze van Gogh reeks, dan ben ik weer weken gezond. Het creëren is vooral verslavend. Het engste vind ik de fase waarin ik mijn werk ga delen met anderen. De selectie van de foto’s die ik uitkies om tentoon te stellen, maak ik altijd met mijn moeder. Zij is de enige op wie ik blindelings durf te vertrouwen. Pas als zij zegt dat het goed is voel ik me zeker genoeg om het aan het grote publiek te tonen.

SH: De reacties op dit werk zijn gelukkig heel erg lovend. Ik was in het begin heel onzeker, maar dat wil ik nooit laten merken. De ontwerper Mattijs van Bergen stuurde me, nadat hij het gezien, een zeer positieve boodschap. Dat het een feest was om te zien. Mensen werden echt emotioneel van het werk. Je voelt dat dat niet gefaked is en dat gevoel creëerde Vincent van Gogh ook met zijn werk. Ik hoop dat mensen dat zien. Die echtheid ontbreekt vaak in deze maatschappij. Het leven voelt vandaag de dag als een soort tinder, alles lijkt schone schijn.
AB: Mensen zijn vergeten wat het echte leven inhoudt. Het is bijna niet meer puur.
EB: Ik was oprecht verrast en ik ken de locatie, de kleding van Matthijs, maar ik vond het zo sterk verhalend. Er ontwikkelde zich een krachtig beeldverhaal met sterke contrasten. De balans is goed tussen de hommage aan van Gogh en de eigenheid. Van Gogh liet zich ook inspireren door Delacroix en Rembrandt, maar hij haalde er zijn eigen essentie uit net als jij.  
SH: Dit soort projecten nemen zoveel tijd in beslag en het zuigt me helemaal leeg. Ik kan maar twee van dit soort grote projecten aan per jaar. Maar de blijvende erkenning die ik er aan overhoud maakt dat helemaal goed. <

Illustratie door Gerdien van Halteren
COLUMN | Fatima Warsame 

Ik werd gevraagd om een column te schrijven voor een evenement in de Balie over Fatima Mernissi.  Ondanks dat ik natuurlijk een hele goede moslim ben en vooraan in de feminisme-rij sta als het gaat om het ontmantelen van het enge en machtige seksistische systeem waar we in leven, moest ik op dat moment toch eerlijk bekennen dat ik niet zo goed wist wat deze vrouw allemaal heeft gedaan en wat haar ideeën over islam in combinatie met feminisme zijn.

Maar ik ben een goede journalist en dook de daarop volgende weken in de materie van Fatima Mernissi. Het belangrijkste voor mij was de juiste woorden kunnen vinden bij het gevoel dat ik krijg bij haar moslimfeminisme. 
Mijn eerste vraag aan het publiek in de Balie was die avond daarom ook (en ik weet dat het een van de vermoeiendste vragen is die je een mens kan stellen maar ik deed het toch): wie identificeert zich als feminist? En wie identificeert zich als islamitische feminist?


Ja, dat zijn twee verschillende vragen. En het grappige is dat het antwoord dat ik krijg vaak hetzelfde is. Is ultieme emancipatie niet pas te bereiken als je religie aan de kant schuift?

Ik verwerp dit statement hartstochtelijk. De een perkt de andere niet in. Ik kies ervoor om mijn moslim zijn te verrijken met feminisme en volgens Mernissi gaat het ook heel goed hand in hand. Want zoals zij concludeerde is er in de koran geen reden voor ongelijke behandeling terug te vinden en dus is er geen excuus voor de ondergeschikte positie van een islamitische vrouw in welke samenleving dan ook. En daar gaat het voor mij ook om. Ik kan daar kort over zijn: dat is precies hoe ik het zie en hoe ik mijn feminisme invul. Als ik zegt dat ik prima moslim en feminist tegelijkertijd kan zijn dan is dat zo.

Klinkt hard, hé? Maar wat ik nog interessanter vind is hoe ik me moet bewegen in deze wereld. Ik moet zóóóveel van het vertrappende patriciaat. Niet alleen als vrouw, maar ook als zwarte moslima. Die verschillende intersecties, kruispunten, delen van mij, komen bij elkaar. Intersectioneel feminisme vind ik een betere benaming dan alleen islamitisch feminisme. Ja, het is in tijden van twitteractivisme en boze mannen die vinden dat Arzu Aslan beter haar bek kan houden, een beetje een containerbegrip geworden. Desondanks vind het benoemen van alleen islamitisch feminisme een tekortkoming van waar ikzelf mee bezig ben.

Ik snap best dat mensen ervan uit gaan dat ik veel met de islam bezig ben. Ja, ik draag een hoofddoek, maar dat zegt helemaal niks over mijn feministisch opvattingen. Niet op de manier die mensen vaak veronderstellen in ieder geval. Ik heb het al vaker gezegd en ik doe het nu weer om te voorkomen dat ik allerlei opkropkankers krijg: intersectioneel feminisme is het antwoord op alles. Het erkent namelijk de verschillende posities die vrouwen kunnen innemen in verschillende situaties. Islamitisch feminisme wekt de nieuwsgierigheid op en borduurt voort op het idee van de zogenaamde onderdrukte moslimvrouw. De zogenaamde haatbaard die zegt dat Bouchra naar de grond moet kijken als ze de tram binnenkomt.

Dat we die religie omarmen als iets wat kan bijdragen aan het feminisme, dat is voor mij waardevol. In tijden van islamofobie, het monddood maken van de moslima’s en het gedwongen emanciperen van de moslimvrouw zijn de woorden van Mernissi heel belangrijk. En probeerde ik daar in de Balie en ook hier een veilige ruimte te creëren om te praten en te discussiëren over dit element wat voor sommigen moeilijk met het feminisme te verenigen lijkt. Ik denk ook dat islam en feminisme scharen onder intersectionaliteit er voor zorgt dat we samen het juk van het patriarchaat van ons kunnen afwerpen. So, let’s do it! <

Lotte de Seriewoordernaar
Iedere week The Tittymag in je mailbox? Dat kan! Meld je aan op thetittymag.com. Heb je op- en aanmerkingen, ideeën, inspiratie en wil je graag bijdragen aan The Tittymag? Mail ons dan op thetittymag@gmail.com. 

Deze nieuwsbrief is samengesteld door Cathelijne Blok, Lotte Dale, Fannie van Holsteijn en Lizette Pellikaan. We willen Olivier van Kuyen, Raymond van Mil, Gerdien van Halteren, Sabrina van de Heuvel, Fatima Warsame en Tim Hofman duizend maal danken voor hun hulp om deze vierendertigste editie zo awesome te maken. 
Copyright © 2017 TheTittyMag, All rights reserved.


Want to change how you receive these emails?
You can update your preferences or unsubscribe from this list

Email Marketing Powered by Mailchimp